Στο άκουσμα των μελισσών μας έρχονται στο μυαλό οι καφέ μέλισσες που παράγουν μέλι. Στην πραγματικότητα, όμως, οι μέλισσες παρουσιάζουν απίστευτη ποικιλομορφία και είναι γεμάτες χρώματα.

Το χρώμα των ζώων αποτελεί ένα σύνθετο λειτουργικό χαρακτηριστικό που επιτελεί ποικίλους ρόλους στην επικοινωνία, την αποφυγή θηρευτών, τη θερμορύθμιση, την ανοσία και άλλες. Η χρωματική ποικιλομορφία αποτελεί, σημαντικό στόχο της φυσικής επιλογής, με τους χρωματικούς φαινοτύπους να μεταβάλλονται με προβλέψιμο τρόπο κατά μήκος κλιματικών και άλλων οικολογικών διαβαθμίσεων. Επίσης στη διάρκεια ζωής πολλών ζώων του ζωικού βασιλείου, συμπεριλαμβανομένων εντόμων, πουλιών, ερπετών, ψαριών και κεφαλόποδων, ο χρωματισμός μπορεί να μεταβάλλεται ταχύτητα και αναστρέψιμα.  Αυτές οι χρωματικές μεταβολές έχουν επιπτώσεις στη φυσική κατάσταση, την ικανότητα επιβίωσης και τις συμπεριφορικές αλληλεπιδράσεις υπό μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες.

Οι μέλισσες της οικογένειας Halictidae αλλάζουν χρώμα ανάλογα με την υγρασία του περιβάλλοντος.

Περισσότερη υγρασία στην ατμόσφαιρα προκαλεί αλλαγή στο χρώμα των μελισσών από μπλε σε πράσινο. Η οικογένεια μελισσών Halictidae, είναι 2η μεγαλύτερη οικογένεια του κλάδου των μελισσών (Anthophila) και αποτελείται από 4.500 είδη. Τα είδη του είναι κατά βάση αβλαβή και εγγενή της Βόρειας Αμερικής αλλά εντοπίζονται σε όλο τον κόσμο. Η κοινή τους ονομασία είναι μέλισσες του ιδρώτα γιατί θεωρείται, ιδίως οι μικρές, ότι προσελκύονται από τον ιδρώτα μας.

Οι μέλισσες του ιδρώτα είναι γνωστές για τις λαμπερές, μεταλλικές αποχρώσεις του πράσινου και του μπλε, οι οποίες εναλλάσουν το χρώμα τους κατά καιρούς χωρίς μέχρι τώρα να υπήρχε κάποια επιστημονική καταγραφή. Μια ομάδα ερευνητών που το διερεύνησε μας φέρνει την πρώτη πειραματική απόδειξη για αυτές τις ικανότητές τους που θυμίζουν χαμαιλέοντα.

Οι μέλισσες του ιδρώτα παρουσιάζουν δομικό χρωματισμό

Τα χρώματα πολλών ζώων προέρχονται από χρωστικές ωστόσο κάποια παρουσιάζουν δομικό χρωματισμό, καθώς αποκτούν το χρώμα τους από μικροσκοπικές δομές στην επιφάνεια του σώματός τους, οι οποίες διαχέουν και αντανακλούν το φως σε συγκεκριμένα μήκη κύματος.

Αυτές οι μικροσκοπικές δομές διογκώνονται ελαφρώς όταν εκτίθενται στην υγρασία σε ορισμένα ζώα.  Η διόγκωση αυτή έχει ως αποτέλεσμα να αντανακλούν περισσότερο κόκκινο φως. Μια παρόμοια διαδικασία μπορεί να συμβαίνει και στα άλλα ήδη μελισσών όμως χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί πλήρως τι ακριβώς συμβαίνει.

Ο δομικός χρωματιστμός είναι δυναμικός και προκαλεί ταχύτατες και αναστρέψιμες εναλλάγες χρώματος.

Το ίδιο φαινόμενο, κατά το οποίο το μήκος κύματος του φωτός μεταβάλλεται, δημιουργεί τα ιριδίζοντα φτερά των κολιμπρί και τα χρώματα που αλλάζουν στις φολίδες των σουπιών.

Η ερευνητική ομάδα συνέκρινε επίσης τις αλλαγές στο χρώμα που παρατηρήθηκαν στο εργαστήριο με εκείνες που εμφανίζονται στη φύση. Ανέλυσαν εκατοντάδες φωτογραφίες που είχαν αναρτηθεί στο iNaturalist, συγκρίνοντας το χρώμα των μελισσών με τα επίπεδα υγρασίας στις περιοχές όπου είχαν φωτογραφηθεί. Οι μέλισσες που βρίσκονταν σε πιο ξηρές περιοχές έτειναν να φαίνονται πιο μπλε, κάτι που συμφωνούσε με τις παρατηρήσεις τους στο εργαστήριο.

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι παλαιότερα δείγματα που είχαν διατηρηθεί σε μουσεία, παρουσίαζαν εντονότερες αλλαγές χρώματος. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι το εξωτερικό τους περίβλημα υποβαθμίζεται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου, επιτρέποντας στην υγρασία να εισχωρεί πιο εύκολα.